Van data naar wijsheid

14 mei 2016
Categorie: Filosofie

In tijden van verandering is het van belang om de juiste keuzes te maken. Dat is veel effectiever dan snel kiezen en de verkeerde dingen doen. Dan zijn we druk met het herstellen van de fouten die we zelf hebben veroorzaakt !! Toch zien we dat beslissers zich juist op transitiemomenten laten verleiden tot keuzes die niet gebaseerd zijn op feiten maar op ‘goed’ geloof of ‘de algemene opinie’. Een mening of opinie is meestal even vluchtig als het weer: nogal veranderlijk!

beslissen op basis van kennis shutterstock_688032637

Druk zijn met het herstellen van zaken die fout gaan schiet niet op

Waar het eigenlijk om zou moeten gaan is beslissen vanuit wijsheid. Een keuze vanuit wijsheid ontstaat vanuit kennis en begrip. Systeemdenker Russ Ackoff heeft een aantal ogenschijnlijk eenvoudige principes en inzichten in een handzaam formaat uitgewerkt voor nieuwsgierige beslissers. Ik deel zijn inzichten graag. Mocht u voortaan vanuit wijsheid willen kiezen dan is dit wat u te doen staat.

Data, informatie, kennis, begrip en wijsheid

De menselijke geest omvat een vijftal aspecten: data, informatie, kennis, begrip en wijsheid. Tesamen vormen ze een piramide.

Informatie is meer waard dan data. En kennis meer dan informatie. Je zou kunnen zeggen dat er ongeveer een kilo informatie nodig is om 1 gram kennis te verzamelen. Begrip is van grotere waarde dan kennis. En wijsheid komt voort uit begrip.

Data is een verzameling symbolen die een uitdrukking zijn van een voorwerp, een betekenisveld of een gebeurtenis. Een paar voorbeelden: een adres bestaat uit data die verwijzen naar een locatie. Het is samengesteld uit een specifieke combinatie van letters en cijfers. Een voorraadlijst van een magazijn bestaat uit data die verwijzen naar hoeveelheden objecten die alfabetisch worden gecatalogiseerd.

Informatie bestaat uit data die zijn verwerkt tot iets dat we kunnen gebruiken. Ze verhouden zich tot elkaar als ijzererts en staal. We kunnen weinig met ruwe ijzererts, maar als het eenmaal is omgewerkt tot staal (informatie) is het aantal gebruiksmogelijkheden legio. Informatie wordt verwerkt in beschrijvingen. Het geeft antwoord op de vragen wie, wat, waar, wanneer en hoeveel.

Data - wijsheid

Kennis vertelt ons hoe het werk ‘werkt’. Begrip verklaart waarom we het zo doen.

Kennis vertelt ons hoe iets werkt. Het is één ding om te weten op welke manier een klantvraag door uw organisatie stroomt  (informatie) maar het is iets anders om te weten hoe je verspilling in deze workflow zichtbaar kunt maken. Dit vereist kennis (know-how).

Begrip (understanding) bevat een antwoord op de vraag “waarom?”  Het verklaart waarom verspilling ontstaat zodat we problemen duurzaam kunnen oplossen.  Een juiste verklaring volgt uit begrip van een systeem. Als we de werking van een systeem begrijpen kunnen we voorspellen en verklaren waaróm verspilling ontstaat.

Het is u vast ook al eens opgevallen. In deze wereld gaat voortdurend van alles fout. De wet van Murphy luidt niet voor niets: “Als iets mis kan gaan, dan gaat het ook een keer mis.” Zaken waarvan we kunnen voorspellen dat ze fout zullen gaan zijn bijzonder interessant. Wanneer we kunnen voorspellen dat fouten of verspilling ontstaan, kunnen we op zoek naar oplossingen die voorkomen dat dit nog kan gebeuren. We helpen problemen de wereld uit!

Wijsheid is nodig om de juiste beslissingen te nemen en is bepalend voor effectiviteit. Wijsheid volgt zowel uit evaluaties als uit het volgen van intuïtie. Het is nodig bij het maken van keuzes en geeft organisaties de kracht om een korte termijn inspanning te leveren om een lange termijn doel te bereiken.

Er is een belangrijk onderscheid tussen iets zo goed mogelijk doen (efficiency) en het juiste doen (effectiviteit). Als we zo efficiënt mogelijk de verkeerde dingen doen, is onze service “slechter” geworden. Wanneer we een fout corrigeren terwijl we het verkeerde nastreven, is het resultaat voor klanten nog “beroerder”. Als we een fout corrigeren terwijl we het juiste doen, wordt onze service “beter”. Ergo: het is beter om het juiste verkeerd te doen en het te corrigeren, dan het verkeerde zo goed mogelijk te doen. (Uit: ‘Differences that make a difference’ van Russ Ackoff)

Waarop baseert u beslissingen?

We hoeven niet op zoek naar schuldigen (bijv. in de zorg). Dat versterkt een angstcultuur en elk individu doet écht zijn best. We kunnen beter systeemkeuzes maken die waarde toevoegen voor klanten en leren van vergissingen. Met de systeemaanpak houden we altijd focus op effectiviteit. Waar gaat het de klant om? Welke keuzes zijn nodig om duurzaam te verbeteren?  Nemen u en uw teams strategische beslissingen die zijn gebaseerd op kennis en begrip van uw organisatie als een systeem? Heeft u metingen die aantonen dat klantprestaties verbeteren? Zo ja; laat het ons weten, we delen uw inzichten graag. Zo nee; laat het ons weten dan helpen we graag.

SC op Twitter